Chapter 11 Tussen hoop en vrees

Abstract

Bij zekerheid wordt meestal gedacht aan gevaren die van buitenaf komen. Om zich tegen dergelijke risico’s te verdedigen ontwikkelt elke samenleving betrouwbare voorzieningen. Denk aan het vormen van een dijkenstelsel, een leger of een verzorgingsstaat. Maar hoe onszelf te beschermen tegen gevaren die van binnen uit komen? Daarvoor heeft de mensheid in de loopt van haar geschiedenis uiteenlopende oplossingen bedacht. Omdat veel jagers en verzamelaars vormen van animisme omarmen, zoeken ze bescherming in het ritueel. Omdat religie in boerensamenlevingen doorgaans belangrijk is, kan het geloof in God voor innerlijke zekerheid zorgen. Kenmerkend voor moderne burgers daarentegen is dat ze veel vertrouwen in zichzelf stellen en geloven dat de eerdere arrangementen niet meer nodig zijn. Dat komt op een gevaarlijke illusie neer, gegeven de innerlijke onzekerheid waar we vandaag de dag mee worstelen.